Sel ve Su Baskınında Hayatta Kalma Rehberi

Türkiye, jeolojik ve iklim özellikleri nedeniyle sel felaketlerine son derece yatkın bir coğrafyada yer alıyor. 2021 yılında Kastamonu ve Sinop’ta, 2023’te Şanlıurfa’da, 2024’te Antalya ve İzmir’de yaşanan seller onlarca can aldı. Meteoroloji’nin “sarı” ya da “turuncu” uyarı verdiği her fırtınada hayatınızı kurtarabilecek bilgiye sahip olmak artık bir lüks değil, zorunluluk.

Sel Öncesi: Hazırlık Aşaması

Uyarıları Takip Edin

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (mgm.gov.tr) ve AFAD’ın mobil uygulamalarını telefonunuza indirin. Bölgeniz için yağış uyarısı geldiğinde:

Dere yatağı, sel havzası veya bodrum kata yakın yerleşim bölgelerindeyseniz tahliyeyi erkenden planlayın.
Arabanızı yüksek bir noktaya park edin.
[Acil durum çantanızı](/deprem-cantasi-2025-guncel-liste-ve-nelere-dikkat-etmeli) hazır tutun.
Evcil hayvanlarınız için plan yapın.

Evi Hazırlamak

Kapı ve pencere kenarlarına kum torbası veya su geçirmez bariyer yerleştirin.
Elektrik panosunu ve değerli belgelerinizi yüksek bir yere taşıyın.
Bodrumdaki eşyaları üst katlara taşıyın.
Gaz ve elektriği kapatmaya hazır olun.

Sel Anında: Evinizdesiniz

Su girmeye başladıysa veya sokak su altındaysa:

**Bodrum kata kesinlikle inmeyin.** Bodrum katlar sel felaketlerinde en fazla can alan mekânlardır; su saniyeler içinde kapanır ve çıkışı engeller.
**Elektriği ve gazı kesin.** Ana sigortayı kapatın; gaz vanasını kapatın.
**Üst katlara çıkın.** Su seviyesi yükseldikçe çatıya çıkmak gerekebilir.
**112'yi arayın ve konumunuzu bildirin.** "Üst kattayız, su yükseliyor" bilgisi kurtarma ekiplerini yönlendirir.
**Konum paylaşımını aktif edin.** Telefon şarjını korumak için parlaklığı düşürün, gereksiz uygulamaları kapatın.

Sel Anında: Araçtasınız

Araçla sel suyuna girmek Türkiye’deki sel ölümlerinin en büyük nedenidir. Akan suda yalnızca 30 cm su, bir aracı sürükleyebilir.

Araçla Akan Suya GİRMEYİN

Altını göremediğiniz veya akan bir su yüzeyi görüyorsanız durun. Geri dönün. Alternatif güzergah bulun. “Geçerim” düşüncesi ölümcül olabilir.

Araç Su İçinde Kaldıysa

Emniyet kemerini hemen çözün.
Pencereyi açmaya çalışın — elektrikli camlar su basınçta kilitlenebilir. Cam kırma aleti (araç güvenlik çantasında bulunmalı) kullanın.
Kapıyı açmak için su seviyesi araç içinde pencere yüksekliğine ulaşana kadar bekleyin; bu noktada içi ve dışı basınç eşitlenir ve kapı açılabilir.
Çocukları ve yaşlıları önce çıkarın.
Akıntı yönüne değil, dik olarak kıyıya yüzün.

Sel Suyunda Yürümek Zorunda Kaldıysanız

Hiçbir zaman yalnız yürümeyin.
Uzun bir sopa veya şemsiye ile zemini her adımda test edin — hendek veya rögar kapakları açık olabilir.
Akan suya karşı değil, akıntıyla açılı olarak ilerleyin.
Diz yüksekliğini geçen akan suda yürümeyi durdurun.

Sel Sonrası: Dikkat Edilmesi Gerekenler

Sel çekildikten sonra görünmeyen tehlikeler başlar:

**Suya girmeyin:** Sel suyu kanalizasyon karışımı, kimyasal ve biyolojik kirleticiler içerir.
**Elektriği açmayın:** Yetkili bir elektrikçi kontrol etmeden ana sigortayı açmayın.
**Yapısal hasar kontrolü:** Çatlak, eğilme veya çöküş işaretleri varsa binaya girmeyin, AFAD'ı arayın.
**Yiyecek ve suyu kontrol edin:** Sel suyuyla temas eden yiyecekleri çöpe atın; musluk suyunun içilebilir olduğunu yetkili onaylayana kadar bekleyin.
**Aşı güncellemesi:** Sel suyuyla uzun süre temas olduysa tetanoz aşınızın güncel olup olmadığını kontrol edin.

Bodrum Katta Mahsur Kalma: En Kritik Senaryo

Bu durum dakikalar içinde ölümcül olabilir. Bodrum katın suyla dolma hızı son derece yüksektir.

Yapılacaklar:

Hemen 112'yi arayın ve konumunuzu bildirin.
Su henüz az iken kapıya yönelin — su bastığında kapıyı açmak imkânsız hale gelir.
Pencere varsa kırın ve çıkın.
Çıkış yoksa mümkün olan en yüksek noktaya çıkın ve beklemeye devam edin.

Sık Sorulan Sorular

Araç tamamen su altında kalmışsa çıkabilir miyim?

İçi tamamen dolduğunda kapı basıncı eşitlenir ve açılabilir. Cam kırmak ise her aşamada uygulanabilir. Bu nedenle araçta cam kırma aleti bulundurmak hayati önem taşır.

Sel uyarısı geldiğinde ne kadar sürem var?

Ani sel (flash flood) 30 dakika ile birkaç saat içinde gelişebilir. Uyarı gelir gelmez harekete geçin; “bir şey olmaz” düşüncesiyle beklemeyin.

Sonuç

Sel felaketleri önlenemez; ancak hazırlıklı olmak ölüm riskini dramatik biçimde düşürür. Bodrum kata inmeyin, sel suyuna araçla girmeyin ve 112’yi geç aramayın. Bu üç kural sel felaketlerindeki can kayıplarının büyük bölümünü önleyebilir.

Kategoriler